Blog

Het zijn niet alleen de grafmonumenten van de rijken die een verhaal vertellen. Vaak groots uitgevoerd om maar te laten zien hoe welvarend ze waren. Het zijn meestal ook juist die grafmonumenten die bij een bezoek aan een begraafplaats de aandacht trekken. Het loont echter om voorbij die grafmonumenten op de eerste rij te kijken. Bijvoorbeeld op de begraafplaats aan de Soerenseweg in Apeldoorn, waarvan de geschiedenis onlosmakelijk is verbonden met het Koninklijk Huis, met paleis Het Loo als middelpunt. Op de begraafplaats we daarvan de sporen terug. Niet van Oranjes zelf, maar van tal van mensen die bij hen in dienst waren. Zoals Evertje van der Zande-Schouten, de min van koningin Wilhelmina.

Grafstenen vertellen verhalen. Soms zijn het alleen een naam en datum die vragen oproepen.  Een andere keer is het de gebruikte symboliek of een tekstuele verwijzing. Zoals het geval is bij het grafmonument voor Nico Blaauboer, op 21-jarige leeftijd overleden op 22 april 1940. Nico Blaauboer ligt begraven op de gemeentelijke begraafplaats van Schagen. Wat is het verhaal achter zijn voortijdige dood?

Een verhaaltje over India – Op onze tweede dag in India zouden we afreizen naar Nagapattinam, om daar de oude VOC-begraafplaats, genaamd Karikop, te bezoeken. Het wachten was die dag echter op onze gids en begeleider, die onderweg was naar Chennai, na een bijeenkomst elders in India. Om de tijd nuttig te besteden, bezochten we die ochtend St. Mary’s Cemetery, zeg maar de nieuwe Engelse begraafplaats. De oudste Engelse begraafplaats is in het voormalige Guava Garden, maar daar staan tegenwoordig nog slechts twee monumenten. De meeste grafmonumenten zijn al in de achttiende eeuw overgebracht naar St. Mary’s Church bij Fort St. George. Daar staan en liggen ze verspreid rondom de kerk. De eerste dode op de nieuwe begraafplaats werd in 1763 begraven. Daarmee was er qua tijdsperiode een overlap met de grafmonumenten op de VOC-begraafplaatsen in Pulicat en Nagapattinam en daarom was het ook interessant om deze begraafplaats te bezoeken.

Begraafplaatsen komen er in het nieuws regelmatig bekaaid af. Is het niet om vernielingen, dan gaat het wel over de kosten van begraven en onderhoud. Daarnaast vallen twee zaken op in het nieuws. Ten eerste crematoria die het laatste decennium als paddenstoelen uit de grond schieten. Die toename van crematoria loopt deels parallel aan de toename van het aantal crematies. Steeds meer Nederlanders worden of willen worden gecremeerd. Dat laatste is misschien ook deels afhankelijk van wie de enquête afneemt. Terwijl een tiental jaren geleden het aantal begravingen en crematies nog in evenwicht waren, is dat tegenwoordig niet meer zo.

Ik veerde op in mijn bureaustoel. “Ook een islamitische begraafplaats is een ‘kerkhof’”. Wat? Sinds wanneer? Een lezer in Trouw had gereageerd op een opmerking in die krant over de laatste rustplaats van de Saudische koning Abdullah: een ‘kerkhof in Riyadh’. Terecht dat die lezer daarover opmerkte dat men in Saudi-Arabië geen kerken heeft, dus ook geen kerkhoven. Ik bleek naar een taalrubriek van Ton den Boon van 31 januari 2015 in Trouw te kijken. Den Boon is taalpublicist. Hij betoogt dat kerkhof en begraafplaats volledige synoniemen zijn en dat een verbinding als ‘islamitisch kerkhof’ ingeburgerd is. En omdat Van Dale, waar hij overigens als hoofdredacteur aan verbonden is, bij het trefwoord kerkhof de samenstelling moslimkerkhof geeft, zou dit zo zijn.